ΚΑΛΩΣ ΗΛΘΑΤΕ | ΕΙΜΑΣΤΕ | ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ | ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ | ΕΚΔΟΣΕΙΣ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
        
Ελλάδα κομμάτι της ψυχής μας
Ο Οδυσσέας δεν ταξίδεψε ποτέ (Παρουσίαση)
η υγεία του ανθρώπου και η υγεία του κόσμου
το διηνεκές στην τρίτη χιλιετία
ωμοφαγική διατροφή
να κρίνουμε ή να μην κρίνουμε;
ιδού η απορία.
ποιος είναι ο ελεύθερος άνθρωπος;
συνέντευξη του μανώλη μπριλλάκη,
ΕΡΤ 1, 11/6/1999
γιατί οι άνθρωποι ουρλιάζουν όταν θυμώνουν;
θάνατος-ανάσταση
συνοδεία θανάτου
το παραμύθι του σύννεφου και της βροχής
το καφέ - σχολείο γεννιέται ή πως γκρεμίζεται ένας τοίχος.
οι κρίσεις στη ζωή μας
τι είναι διάλογος
σίβα ναταράγια
ο πρίγκιπας του κοσμικού χορού
τι τριάντα, τι σαράντα, τι ογδόντα
τα παιδιά: οι δάσκαλοι του ανθρώπου της νέας εποχής, της νέας συνείδησης
γιατί η σεξουαλική-ερωτική σχέση είναι τόσο σημαντική στη ζωή μας
το μανιφέστο της αγάπης
η πίστη και το απόλυτο
όταν ο έρωτας γίνεται έρωτας
συνέντευξη του κώστα φωτεινού στην εκπομπή της έλλης βαλσαμίδου
η ικανότητα που έχει ο άνθρωπος να θεραπεύεται μόνος του
ο φόβος της αλλαγής
το κοριτσάκι στο δάσος
ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ ΑΡΘΡΑ ΤΑΙΝΙΕΣ

το καφέ - σχολείο γεννιέται ή πως γκρεμίζεται ένας τοίχος.

Κώστας Φωτεινός

Προσοχή! Όλα τα ιστορικά στοιχεία είναι ΣΙΓΟΥΡΑ ανακριβή! Γι' αυτό είναι αληθινά!

Έχω γυρίσει πίσω τόσες φορές. Θυμάμαι και ξαναθυμάμαι λεπτομέρειες. Δεν ξέρω πια τι είναι αληθινό και τι είναι δικό μου. Γυρίζω στην εποχή εκείνη από χαρά - βαθιά χαρά. Μου 'ρχονται εικόνες, κουβέντες, καταστάσεις. Όταν είμαι στο Μοντρεάλ και έχω την ευκαιρία, ξαναπηγαίνω στην οδό Σαιν-Ντενί κι επισκέπτομαι την πιτσαρία όπου είχαμε καθίσει. Θυμάμαι το τραπεζάκι μας. Είναι το τελευταίο αριστερά, στην άκρη του πεζοδρομίου. Κι είναι στρογγυλό.

Ήμασταν τρεις. Εγώ, ο Μπερνάρ - παλιός μου μαθητής και τώρα συνάδελφος στη Σχολή - και ο Χουάν - καθηγητής στη Βενεζουέλα, που έκανε το Master' s του μαζί μου. Παραγγείλαμε μια μεγάλη πίτσα. Καθώς περιμέναμε πίνοντας κόκα-κόλα, έβγαλα, όπως συνήθως, το στυλό μου και μουτζούρωνα το ατομικό μου χάρτινο τραπεζομάντιλο στο τραπέζι. Αναζητούσαμε το νέο θέμα για τις έρευνές μας. Η συζήτηση είχε φουντώσει. Και εγώ έγραψα με κεφαλαία καλλιγραφικά γράμματα τις λέξεις: Cafe Ecole.

Δεν ξέρω αν εγώ το 'γραψα ή γράφτηκε μόνο του. Ξέρω, όμως, πως όταν το είδαμε, και οι τρεις σωπάσαμε. Ίσως πέρασαν δευτερόλεπτα, ίσως πολύς χρόνος. Όταν συνήλθαμε, νιώσαμε ότι κάτι σημαντικό είχε γίνει. Ο φίλος μου ο Μπερνάρ, που αγάπαγα πολύ, πήρε το χάρτινο ατομικό μου τραπεζομάντιλο, ζήτησε να υπογράψουμε και οι τρεις, το δίπλωσε και μου το έδωσε. Ήρθε η πίτσα. Φάγαμε μιλώντας όπως πριν, μα.. νιώθαμε πως κάτι είχε αλλάξει πια. Το τραπεζομάντιλο αυτό υπάρχει στο αρχείο του εργαστηρίου Cafe Ecole, στη Σχολή μας.

Θέλω να σας μιλήσω γι' αυτά τα γεννητούρια. Μα δεν ξέρω τι είναι αλήθεια και τι κατασκευή. Όταν τα διηγούμαι στον εαυτό μου ή σε δικούς, αυτά που λέω είναι η ιδιωτική μου λογική. Τα γεγονότα, λοιπόν, ήταν έτσι ή τα κατασκεύασα εκ των υστέρων; Ή μήπως κατασκεύασα τα γεγονότα εκείνα - τα πρώτα - με την ιδιωτική μου λογική και γι' αυτό της μοιάζουν τόσο; Έχει πραγματικά σημασία;

Ο Χουάν τελείωσε το Master' s του και σε λίγους μήνες πήγε στη Βενεζουέλα, με υποσχέσεις αιώνιας πίστης και συνεργασίας. Έφυγε. Χωρίς ν' αφήσει ίχνη. Δεν μας έγραψε ποτέ. Χάθηκε. Τον θυμάμαι πολύ έντονα και με πολλή τρυφερότητα. Κι είμαι σίγουρος πως μας θυμάται και κείνος. Ήταν πολύ τρυφερός και τραγούδαγε λυπητερά, παίζοντας κιθάρα, το νοτιοαμερικάνικο τραγούδι "Guantanamera". Δεν μπορεί να μη συγκλονίστηκε από κείνη τη στιγμή που ζήσαμε οι τρεις. Ήταν και δικό του έργο.

Ο Μπερνάρ ήταν πραγματικός αδελφός. Τα πρώτα χρόνια του Καφέ - Σχολειού ήμασταν κοντά-κοντά. Μαζί στις χαρές, μαζί και στους φόβους. Σε λίγο στην ομάδα μας ήρθαν κι άλλοι: η Ρενέ, η Μανόν, η Ζιζέλ. Μα ο Μπερνάρ ήταν κάτι ξεχωριστό. Γάλλος δάσκαλος, μετανάστης παλιότερος από μένα, με πολλά ταλέντα κι όμορφη σκέψη. Και, το σπουδαιότερο για μένα, ήταν στην καρδιά μου.

Εκείνη η μέρα, η μέρα που πήγαμε οι τρεις να φάμε πίτσα στην Σαιν-Ντενί, ήταν μαγιάτικη. Κι ήταν το 1978. Ζεστή μέρα για τέτοια εποχή στο Μοντρεάλ. Είχαμε δουλέψει στη σχολή από το πρωί ως τις 3 μ.μ., χωρίς ανάσα. Μαζί με την υπόλοιπη ομάδα ερευνών τελειώναμε την έκθεση και μαζεύαμε όλα τα χαρτιά - έγγραφα, πίνακες - από μια έρευνα που είχε κρατήσει οκτώ ολόκληρα χρόνια. Το θέμα μας ήταν τα "Ανοιχτά Συστήματα στην Εκπαίδευση" κι είχε βασιστεί πάνω σ' ένα μοντέλο που χρησιμοποιούσα από το 1965, τότε που δίδασκα στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Το μοντέλο αυτό, γνωστό με το όνομα "Μοντέλο Φωτεινός", είχε αρχίσει να ενδιαφέρει τον επιστημονικό κόσμο διεθνώς πριν έρθω στον Καναδά, το 1969.

Ο Αντρέ Μορέν, εκλεκτός συνάδελφος στο Πανεπιστήμιο του Μοντρεάλ και ερευνητής και κείνος, μου είχε προτείνει να ξεκινήσουμε μια έρευνα με θέμα το μοντέλο μου και να ιδρύσουμε ένα εργαστήριο έρευνας για τα Ανοιχτά Συστήματα. Η περιπέτεια αυτή κράτησε από το 1970 ως το 1978. Τα συμπεράσματά μας είχαν δημοσιευθεί και τώρα φθάναμε στο τέλος. Ο Αντρέ είχε αποφασίσει ν' αρχίσει νέο σχέδιο έρευνας με θέμα τη "Λαϊκή Επιμόρφωση" κι εγώ είχα αρχίσει να μαγεύομαι από τη "Διευκόλυνση", σαν παιδαγωγική λειτουργία. Αποφάσισα να ασχοληθώ με αυτήν. Ξέρετε γιατί;

Ακόμα κι ένα ανοιχτό σύστημα εκπαίδευσης, όπως το δικό μου μοντέλο, που στόχο του είχε να προτείνει μια δημοκρατική οργάνωση και λειτουργία της διδασκαλίας και της μάθησης, δεν κατάφερνε να μεταπλάσσει σε δημοκρατικό βίωμα, σε δημοκρατική παιδαγωγική πράξη ένα αληθινό μάθημα. Η διαφορά, δηλαδή, από τη δημοκρατία που εξασφάλιζε το σύστημα, ως τη δημοκρατία που βιωνόταν στην παιδαγωγική πράξη ήταν αρκετά μεγάλη. Το γεγονός ότι η δημοκρατία που πραγματοποιείται σε ένα ανοιχτό παιδαγωγικό σύστημα είναι σημαντικά μεγαλύτερη από κείνη που πραγματοποιείται στο κλειστό-παραδοσιακό σύστημα δεν ήταν για μένα αρκετή και δεν μπορούσα να ησυχάσω.

Η ερώτηση που αναδυόταν από μέσα μου κι άρχιζε να με απασχολεί, ήταν η διαφορά η πρώτη ανάμεσα στο ανοιχτό σύστημα και την ίδια την παιδαγωγική πράξη, όσον αφορά στο βαθμό της δημοκρατίας. Κι ήταν για μένα μεγάλος ο βαθμός αυτός.

Η απάντηση είχε ήδη αρχίσει να αναδύεται μαζί με την ερώτηση. Έτσι γίνεται πάντα, όταν η ερώτηση είναι ουσιαστική. Κι έλεγε: "Όση δημοκρατία κι αν παρέχει, προτείνει και εξασφαλίζει ένα παιδαγωγικό σύστημα, ο βαθμός της βιωμένης, πραγματοποιημένης δημοκρατίας στην παιδαγωγική πράξη εξαρτάται πρώτα από όλα από την ικανότητα των ανθρώπων, μαθητών-δασκάλων, να την αναπλάσουν και να την επενδύσουν στη διδασκαλία και τη μάθηση". Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι δεν μπορούσαν να ζήσουν δημοκρατικά, έστω και αν το σύστημα το επέτρεπε.

Και έτσι κατέληξα στην πρώτη σειρά ερωτήσεων της επόμενης έρευνας. Ποιος είναι ο δημοκρατικός δάσκαλος-μαθητής; Ποιες είναι οι βασικές δημοκρατικές ικανότητες και πως μπορούμε να τις αναπτύξουμε; Το Καφέ-Σχολειό άρχισε να γεννιέται.

Κάλεσα τους συναδέλφους και τους φοιτητές που έκαναν μεταπτυχιακές σπουδές και πρότεινα όσοι ήθελαν να δουλέψουν μαζί μου στην έρευνά μου. Και στις πρώτες ήδη συζητήσεις της ομάδας που δημιουργήθηκε, άρχισε να διαγράφεται στο μυαλό μας το προσχέδιο. Όμως, έλειπε κάτι. Κάτι που με τυραννούσε. Κάτι το ουσιαστικό. Και ξεκαθάρισε στο δικό μου το μυαλό κείνο το μεσημέρι που πήγαμε για πίτσα με τον Μπερνάρ και τον Χουάν. Ξεκαθάρισε στις λέξεις Cafe Ecole που σχεδίασα στο ατομικό μου τραπεζομάντιλο. Και να τι είδα!

Μια έρευνα με θέμα τη δημοκρατία στην τάξη και την άσκηση των δασκάλων που θα την εγκαθιδρύσουν δεν θα μπορούσε να γίνει με μεθοδολογία πειραματική ποσοτική, που είναι από τη φύση της αυταρχική. Πρόκειται για ασύμβατο. Αλλά και η εκπαίδευση των δασκάλων σε μια δημοκρατική παιδαγωγική δεν μπορεί να γίνει με μια αυταρχική διδακτική, όπως αυτή που ακόμη επικρατεί στα σχολεία. Και πάλι πρόκειται για ασύμβατο. Οι λέξεις Cafe Ecole, Καφέ-Σχολειό, δήλωναν την ελεύθερη διδακτική και τη φαινομενολογική ποιοτική μέθοδο έρευνας που θα ακολουθούσαμε. Τότε ησύχασα.

Έτσι ονομάσαμε Cafe Ecole και το εργαστήριο έρευνας που ιδρύσαμε κείνη την ίδια χρονιά (1978), αλλά και τη μέθοδο εκπαίδευσης που θα χρησιμοποιούσαμε. Η λέξη Σχολειό μας υπενθύμιζε τα πλαίσια και τους στόχους που δίναμε στο όλο προσχέδιο μας και η λέξη Καφενείο μας υπενθύμιζε την ελευθερία, το δημοκρατικό τρόπο με τον οποίο έπρεπε να γίνουν όλα. Και μου άρεσε, γιατί ήταν προκλητικό ο όνομά μας. Σε ένα χώρο επιστημονικό, όπου όλα πρέπει να ονομάζονται με βαρύγδουπες, επίσημες λέξεις, εμείς χρησιμοποιούσαμε μη "σοβαρούς ορισμούς". Δεν είχα δίκιο που ήμουν πανευτυχής;

Χωρίσαμε για το καλοκαίρι με την απόφαση να σκεφθεί ο καθένας μας και να ετοιμάσει κάποια κείμενα σχετικά με την έρευνα και τη μέθοδο. Από το Σεπτέμβριο θα ξαναρχίζαμε συστηματική δουλειά. Οι συζητήσεις που έκανα εγώ προσωπικά στην Αθήνα με τη Μαρία, που πιστεύω πως είναι παιδαγωγός μεγάλης πείρας και αξίας, με διευκόλυναν να ξεκαθαρίσω ακόμα πιο πολύ τα πράγματα μέσα μου. Γύρισα πανέτοιμος.

Το Σεπτέμβριο του 1978 ανακοινώνω με έγγραφο στη Σχολή μας (των Επιστημών Αγωγής) την πρόθεσή μας να ιδρύσουμε νέο εργαστήριο, νέο πρόγραμμα και, επίσης, να δημιουργήσουμε νέα μέθοδο για την εκπαίδευση των δασκάλων. Τολμήσαμε, ακόμα, να αναγγείλουμε την πρώτη δημόσια επίδειξη για την ίδια ακαδημαϊκή χρονιά. Πολύ το κουράγιο μας - όσο και η τρέλα μας.

Γύρω από το τραπέζι των συζητήσεών μας βλέπω ακόμα μπρος μου τον Μπερνάρ, πρώτο και καλύτερο, τη Μανόν και τη Ρενέ, φοιτήτριες τότε, που είχαν κάνει maitrise μαζί μου και προχωρούσαν στο doctorat τους, το συνάδελφο Γκαμπριέλ Λαρόκ, φίλο καρδιακό, ωραίο επιστήμονα, τέως κοσμήτορα και ιδρυτή της Σχολής μας, και άλλους νεότερους φοιτητές μας. Πολλοί συνάδελφοι παρακολουθούσαν έκτακτα και συζητούσαν μαζί μας. Άρχισε να δημιουργείται γύρω μας μια δυναμική που είχα ξαναγνωρίσει όλες τις φορές που πρότεινα στη ζωή μου τολμηρά σχέδια: πολύ ενδιαφέρον και ενθάρρυνση, αλλά και φόβος για το καινούριο. Όσο προχωρούσε το προσχέδιο, τόσο αραίωνε ο κόσμος γύρω μας.

Στο τέλος Ιανουαρίου 1979 ήμασταν έτοιμοι για την πρώτη δημόσια επίδειξη. Σε έγγραφό μου στη διεύθυνση της Σχολής παρουσίασα τα αποτελέσματα από τις πειραματικές δοκιμές της μεθόδου και ζήτησα τα μέσα (αίθουσα, συνεργάτες κι ένα κονδύλι). Στην επίδειξη θα παρουσιάζαμε ένα διδακτικό κύκλο της μεθόδου με τη μορφή εντατικού σεμιναρίου, που θα διαρκούσε ένα Σαββατοκύριακο. Θα το παρακολουθούσαν εθελοντές καθηγητές και φοιτητές. Τα αποτελέσματα θα έκριναν την ποιότητα της δουλειάς μας.

Τότε έγραψα και το πρώτο επίσημο κείμενο του Καφέ - Σχολειού - το Μανιφέστο του, με τίτλο: "Το Καφέ - Σχολειό: Για μια συστημική απελευθέρωση της πράξης της μάθησης". Τολμώ να πω πως ήταν ένα όμορφο, δυνατό κείμενο, που καθρέφτιζε την πίστη και την αγάπη της πρώτης εκείνης ομάδας εργασίας. Το κείμενο, στην πρώτη του εκείνη έκδοση, βρίσκεται στο αρχείο του εργαστηρίου στο Μοντρεάλ.

Εκείνο τον καιρό διάβασα ένα ωραίο πρωτότυπο βιβλιαράκι, με σχέδια και κείμενο, του Ιόνα Φρίντμαν. Είχε πράσινο εξώφυλλο και τίτλο: Πως να ζούμε ανάμεσα στους άλλους, χωρίς να γίνουμε ούτε αφέντες ούτε σκλάβοι. Μιλούσε, φυσικά, για επικοινωνία. Πρότεινα να γίνει Το Πράσινο Βιβλίο του Καφέ - Σχολειού. "Λευκό Βιβλίο", ονομάζουμε συνήθως, την πρώτη περιγραφή ενός σχεδίου που προτείνεται για συζήτηση. "Πράσινο Βιβλίο" (ή με κάποιο άλλο χρώμα) ονομάζεται το σχέδιο αυτό στην τελική του μορφή. Το " Πράσινο Βιβλίο" - το γραφτό του Φρίντμαν - μας ακολουθούσε χρόνια σε όλες τις δημόσιες επιδείξεις μας. Είχαμε πάντα μια γωνιά "έκθεση" και μέσα στα άλλα παιδαγωγικά αντικείμενα αυτό είχε την πρώτη θέση.

Στις αρχές Φεβρουαρίου με κάλεσε ο κοσμήτορας της Σχολής, για να μου θυμίσει πόσο με αγαπούν και με εκτιμούν. Αλλά για τη δημόσια επίδειξη του νέου μας πειράματος, να περιμένουμε λίγο, είπε, για... οικονομικούς λόγους. Να, ώσπου να βρεθεί το κονδύλι. Με ρώτησε διακριτικά, γιατί ζητούσα μια άδεια αίθουσα με μαξιλάρια για να καθόμαστε χάμω, γιατί ήθελα καφετιέρα, αναψυκτικά, φρούτα και ντόνατς μέσα στην ίδια την αίθουσα διδασκαλίας, τι χρειαζόταν το ηχητικό σύστημα με τα μεγάφωνα και τι θα έκανα με τον ειδικό φωτισμό. Του απάντησα σε όλα. Έδειξε να καταλαβαίνει, αλλά... να περιμένω λίγο... ήταν θέμα οικονομικό!! Λυπόταν, είπε, που η Σχολή γινόταν αιτία να αργοπορήσει λίγο το σχέδιό μας.

Θυμάμαι ακόμα τις λέξεις που κύλαγαν από τα χείλια μου με μια ήπια σταθερότητα και βαθύ σεβασμό. Είπα: "Η Σχολή έχει παρασταθεί τόσο πολύ σε ότι κάνω δέκα χρόνια τώρα, ώστε μόνο ευχαριστώ μπορώ να πω. Μη λυπάστε, όμως, γιατί δεν θα αργοπορήσουμε τελικά. Την επίδειξη θα την κάνουμε αυτό το χειμώνα. Ήρθα μόνο να δω, αν θα την κάνουμε μαζί με τη Σχολή ή μόνοι μας. Μετά, θα έχουμε όλο τον καιρό να ξανασυζητήσουμε για τη συνέχεια. Αλλά κι αν δεν γίνεται αυτή τη φορά, δεν πειράζει. Έχουμε τόσες άλλες ευκαιρίες να είμαστε μαζί.

Θα ήταν τέλος Φεβρουαρίου όταν κάλεσα έναν καρδιακό φίλο και συνεργάτη από τα πρώτα χρόνια της δουλειάς μου στο Πανεπιστήμιο, τον Ζαν Γκαρνό. Γνωστός διεθνώς στην επιστημονική φωτογραφία, δούλεψε μαζί μου στον κινηματογράφο και κερδίσαμε μάλιστα - μαζί και με τη Ζαρμίν Τοροσιάν στο μοντάζ - το πρώτο βραβείο εκπαιδευτικής ταινίας στο φεστιβάλ του Τορόντο (μη ρωτάτε τη χρονιά, γιατί δεν θυμάμαι!!). Τον κάλεσα όμως τώρα, μαζί με τον Μπερνάρ, για άλλο θέμα. Κι οι δυο τους έχουν πολλές γνώσεις αρχιτεκτονικής, αφού είχαν χτίσει μόνοι τους τα σπίτια τους. Τους πήρα και κατεβήκαμε στον πρώτο όροφο ενός όμορφου τριώροφου σπιτιού που είχα αγοράσει πριν από μερικά χρόνια. Το χώρο αυτό τον χρησιμοποιούσα για προσωπικό μου γραφείο. Μεγάλο το σπίτι, ψηλοτάβανα, ευρύχωρα τα δωμάτια, μεγάλα τα παράθυρα, τεράστια η κουζίνα.

Οι φίλοι μου δεν καταλάβαιναν τι ήθελα. Τους πήγα σε δυο μεγάλα δωμάτια με ενδιάμεσο τοίχο και τους ανακοίνωσα: "Το πείραμα του Καφέ - Σχολειού θα γίνει εδώ. Σας ρωτώ: Μπορούμε να γκρεμίσουμε τον ενδιάμεσο τοίχο, χωρίς να γκρεμιστεί το σπίτι; Κι ακόμα, μπορούμε ν' ανοίξουμε περισσότερο την είσοδο στην κουζίνα;" "Γίνεται", μου απάντησαν πολύ φυσικά.

Ήταν αρχές Μαρτίου. Στις 9:00 το πρωί ήρθε ο Ζαν με τις δυο του κόρες, 15 και 13 ετών. Ήρθε κι ο Μπερνάρ με τη γυναίκα του, τη Ζιζέλ και το μικρό γιο τους, τον Βλαντιμίρ. Είχε κουβαλήσει κι ένα σακί με εργαλεία. Πίναμε καφέ, όταν από το διπλανό κατάστημα, μας έφεραν τρία δοκάρια κι άλλα υλικά.

Στις 11 αρχίσαμε το γκρέμισμα του τοίχου. Εγώ γκρέμιζα τοίχο πρώτη φορά στη ζωή μου. Πόσες φορές, ύστερα από χρόνια, κάθομαι σ' αυτόν τον ίδιο χώρο και βλέπω κείνη τη μέρα. Το σπίτι από τότε έχει αναπαλαιωθεί. Οι αρχιτέκτονες μου πρότειναν να ξαναχτίσουν τον τοίχο κι εγώ αρνήθηκα ευγενικά. "Όχι, όχι... είναι μια προσωπική, συναισθηματική υπόθεση".

Θυμάμαι ότι ήμασταν κάτασπροι από τους σοβάδες - άσπρα μαλλιά, πρόσωπα, βλέφαρα και γένια(είχαμε και οι τρεις άντρες γένια) - με τις κοπέλες στα ίδια χάλια, να γελάμε μέχρι λιποθυμίας και να γκρεμίζουμε χωρίς σταματημό.

Όμως, η μεγάλη αλήθεια έβγαινε από το μικρό Βλαντιμίρ. Στα ίδια χάλια κι αυτός, αν και μόλις τριών χρόνων, δούλευε μαζί μας, αλλά, κάπου - κάπου ερχόταν με το σφυρί στο χέρι, μας κοίταζε από κοντά και έσκαγε στα γέλια. Αργότερα, μας έκανε μια ζωγραφιά με χρώματα, που απεικόνισε τη μέρα εκείνη. Την είχαμε καδρώσει κι έμεινε κάποια χρόνια στο γραφείο. Τώρα βρίσκεται στο αρχείο μας, στο Μοντρεάλ. Μαζί κι οι φωτογραφίες που τραβήξαμε σε όλες τις φάσεις του γκρεμίσματος. Πρώτα ο τοίχος ολόκληρος. Ύστερα τα πρώτα χτυπήματα και κάποια στιγμή η πρώτη τρύπα!! Εκείνη την πρώτη τρύπα, μισό μέτρο διάμετρο, τη φωτογραφίσαμε. Όταν τη θυμάμαι, κλαίω. Είχε γίνει! Είχε γίνει!!

Από κει και πέρα... τι να πρωτοθυμηθώ... τα μαξιλάρια που φτιάξαμε, τα καλύμματα που έραψε η Ζιζέλ από παλιά υφάσματα, τα φλιτζάνια τα πήλινα που έφερε η Μανόν, την καφετιέρα για πενήντα άτομα που έφερε η Ρενέ, τα σταχτοδοχεία που κατασκευάσαμε, τη διακόσμηση, τους πίνακες που κρεμάσαμε στους τοίχους με τις οδηγίες για τα βιώματα και την ανάλυσή τους, τα κείμενα που δακτυλογραφήθηκαν και φωτοτυπήθηκαν, τις προσκλήσεις, τις αγγελίες στο Πανεπιστήμιο. Αχ, τι όμορφη, τι γλυκιά που είναι η ζωή! Η γλύκα της μου' χει συνέχεια γεμάτο το στόμα!!

Τι άλλο να πω; Έχω μπρος μου την πρόσκληση εκείνη. Λέει: "Πρώτο καναδικό πείραμα του Καφέ - Σχολειού. Θέμα, η διευκόλυνση ή ένας άλλος τρόπος να μαθαίνουμε. Χρόνος, τρία Σάββατα: 24 Μαρτίου, 31 Μαρτίου, 7 Απριλίου. Χώρος, Καφέ - Σχολειό, 367 οδός Edouard Charles, Μοντρεάλ". Και η προσφώνηση - που έγινε κλασική από τότε: "Καλώς να 'ρθετε για έναν καφέ. Μπορείτε να πάρετε μέρος ή να παρακολουθήσετε. Θα παίξουμε και θα κουβεντιάσουμε. Θα ζήσουμε και θα σκεφθούμε μαζί. Κι ίσως ανακαλύψουμε κάτι για μας, για τους άλλους, για τη ζωή, για την εκπαίδευση".

Και στο τέλος της σελίδας η ημερομηνία: Μάρτιος 1979. Το Καφέ - Σχολειό είχε γεννηθεί πια. Κείνα τα Σάββατα έβγαλε τις πρώτες φωνούλες του ή καλύτερα τα πρώτα γέλια του. Γιατί ήταν χαρά και γέλιο.

Τον ίδιο εκείνο χρόνο, τον Ιούνιο, στο Συνέδριο της Παιδαγωγικής Υπηρεσίας του Πανεπιστημίου, όπου 1.500 καθηγητές και 45.000 φοιτητές συζητούν και επιδεικνύουν τα σημαντικά της χρονιάς επιτεύγματα από παιδαγωγική άποψη, ήμασταν επίσημα καλεσμένοι, σε θέση πολύ τιμητική και με όλα τα μέσα που είχαμε ανάγκη. Στις τρεις μέρες που κράτησε το Συνέδριο, η ομάδα εργασίας είχε κάνει πάνω από 110 ιδιωτικές λογικές σε όσους ενδιαφερόντουσαν.

Ο τοίχος είχε γκρεμιστεί.

Αυτόν τον τοίχο, δυστυχώς, δεν μπορέσαμε να τον φυλάξουμε στο αρχείο μας, στο Μοντρεάλ.

Από το βιβλίο του Κώστα Φωτεινού
"ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ"
(Α' τόμος) ( Β' έκδοση)


ΧΑΡΤΗΣ GOOGLE

Προβολή μεγαλύτερου χάρτη


είδαμε και μας άρεσαν οι ταινίες

Sliding Doors

Tο σπίτι στη λίμνη

Γαλάζια λίμνη

Don Juan de Marcos

Beautiful windy

The pursuit of happiness

Ο τελευταίος έρωτας

Πριν το ηλιοβασίλεμα

Το λουλούδι της ερήμου

Έκτη αίσθηση

Το πράσινο μίλι

Σινεμά ο παράδεισος

Άρωμα γυναίκας

Το ημερολόγιο

Ασκήσεις ηρεμίας

Καλύτερα δεν γίνεται

Slam dog Millionaire

Finding Never Found

Bag

All that jazz

See you in Paradise

Gezunt heit

Eat – Pray – Love

Karate kid

127 ώρες

Μαύρος Κύκνος

Ο λόγος του βασιλιά